CreateItWell

นักวิ่งและคนเล่นกีฬากับการแช่น้ำร้อนหลังซ้อม แช่ร้อน แช่เย็น หรือสลับกันดี

นักวิ่งและคนเล่นกีฬากับการแช่น้ำร้อนหลังซ้อม แช่ร้อน แช่เย็น หรือสลับกันดี
ที่มา: Wikimedia Commons

จบงานวิ่งเทรลหรือซ้อมบอลมาทั้งเช้า แล้วที่พักอยู่ใกล้บ่อน้ำพุร้อนพอดี ควรรีบลงแช่ให้กล้ามเนื้อคลาย หรือไปหาน้ำเย็นมาแช่แทน หรือจะเอาทั้งสองอย่างสลับกันไป?

ลองดูเหตุการณ์ตัวอย่างนี้ก่อน เป็นเรื่องสมมุติที่ประกอบจากสิ่งที่พบได้บ่อยในหมู่คนเล่นกีฬา ไม่ใช่เรื่องของใครคนใดคนหนึ่ง

นักวิ่งคนหนึ่งเข้าเส้นชัยระยะยาวช่วงสาย ช่วงท้ายข้อเท้าพลิกเล็กน้อยบนทางลงเขา แต่ยังวิ่งจนจบได้ เขาตรงไปบ่อน้ำร้อนใกล้เส้นชัยทันทีโดยยังไม่ได้ดื่มน้ำเพิ่ม แช่ยาวเพราะรู้สึกสบายมาก พอลุกขึ้นก็หน้ามืดจนต้องจับราว คืนนั้นข้อเท้าบวมกว่าตอนวิ่งจบชัดเจน

อาการบาดเจ็บสดกับความร้อนมักไม่ใช่คู่ที่ดี

ข้อเท้าพลิก กล้ามเนื้อฉีก หรือจุดที่บวม แดง ร้อนหลังเล่น คือร่างกายกำลังอักเสบเฉียบพลัน ความร้อนทำให้เลือดไหลมาเลี้ยงบริเวณนั้นมากขึ้น ซึ่งอาจทำให้บวมกว่าเดิม คำแนะนำทั่วไปในช่วงแรกจึงมักเป็นการพักและใช้ความเย็นมากกว่า ส่วนการรักษาที่เหมาะกับอาการจริงๆ ควรให้นักกายภาพบำบัดหรือแพทย์ประเมิน

ถ้ามีแผลถลอกจากการล้มด้วย ก็ต้องคิดเรื่องการปิดแผลสดก่อนลงน้ำที่คนอื่นใช้ร่วมกันอีกชั้นหนึ่ง

ความตึงที่สะสมมานาน ความอุ่นอาจช่วยให้ผ่อนคลาย

ถ้าไม่มีอาการบาดเจ็บสด แค่ขาล้าและตึงจากการซ้อมต่อเนื่องหลายวัน น้ำอุ่นมักทำให้รู้สึกสบายและผ่อนคลายขึ้น ตรงกับประโยชน์ที่คนแช่น้ำพุร้อนรู้สึกได้ด้วยตัวเองอย่างการได้พักใจ แต่หลักฐานที่ว่าช่วยให้กล้ามเนื้อฟื้นตัวเร็วขึ้นจริงยังไม่ชัดเจน ควรมองว่าเป็นการพักผ่อนอย่างหนึ่ง ไม่ใช่การรักษา

คนเล่นกีฬาที่ชอบอ่านคงรู้ว่าหนังสือสายกีฬาหลายเล่มพูดถึงการพักฟื้นของร่างกายไม่แพ้เรื่องชัยชนะ ซึ่งเป็นทางหาความรู้เรื่องการฟื้นตัวที่ละเอียดกว่าการฟังต่อๆ กันมาในสนาม

ร่างกายที่เพิ่งเสียเหงื่อหนักต้องได้พักก่อน

หลังวิ่งระยะไกลหรือเล่นกลางแดด ร่างกายเสียน้ำไปมาก หัวใจยังเต้นแรง การลงน้ำร้อนทันทีจะทำให้หลอดเลือดขยายตัวเพิ่ม ความดันอาจตกจนเวียนหัวได้ง่าย ควรเดินคูลดาวน์ ดื่มน้ำ กินอะไรเล็กน้อย ให้ชีพจรกลับมาใกล้ปกติก่อน แล้วค่อยแช่สั้นๆ ลุกช้าๆ

อย่าลืมดูความสะอาดของบ่อด้วย ผิวที่เสียดสีหลังเล่นกีฬาอาจไวต่อการระคายเคืองกว่าปกติ ลองสังเกตสัญญาณของบ่อแช่ที่ดูแลไม่ทั่วถึงก่อนก้าวลงไป

สลับร้อนกับเย็น ทำได้แค่ไหน

การแช่สลับร้อนเย็นเป็นที่นิยมในหมู่นักกีฬา หลายคนบอกว่าขาเบาขึ้น แต่ผลที่วัดได้ยังไม่ตรงกันนัก ถ้าอยากลอง ให้เริ่มแบบไม่สุดทาง น้ำไม่ร้อนจัด น้ำไม่เย็นจัด เปลี่ยนช้าๆ และหยุดทันทีถ้าใจสั่น เวียนหัว หรือหายใจไม่ทัน

คนที่มีโรคหัวใจ ความดันสูงหรือต่ำ หรือกำลังฟื้นจากการบาดเจ็บ ควรถามแพทย์ก่อนลองการสลับอุณหภูมิแบบนี้ และถ้าอาการปวดยังอยู่หลังผ่านไปหลายวัน การนัดนักกายภาพจะได้คำตอบที่ตรงกับร่างกายตัวเองมากกว่าบ่อไหนๆ