CreateItWell

ต้มไข่ในบ่อน้ำพุร้อนเมืองไทย ทำอย่างไรให้สุกตามชอบและไม่ผิดกติกาของบ่อ

ต้มไข่ในบ่อน้ำพุร้อนเมืองไทย ทำอย่างไรให้สุกตามชอบและไม่ผิดกติกาของบ่อ
ที่มา: Wikimedia Commons

ไอร้อนแตะหน้าก่อนที่จะเห็นตัวบ่อ กลิ่นกำมะถันจางๆ ปนกับกลิ่นใบไม้เปียกน้ำค้าง เสียงน้ำปุดขึ้นมาเป็นจังหวะจากบ่อซีเมนต์ทรงกลม รอบขอบมีตะกร้าไม้ไผ่ผูกเชือกห้อยเรียงกันอยู่หลายใบ แต่ละใบมีไข่นอนรออยู่ข้างใน ส่วนเจ้าของตะกร้านั่งยองๆ ริมบ่อ คอยดึงเชือกขึ้นมาดูเป็นระยะ

ภาพนี้เป็นของคู่กันกับบ่อน้ำพุร้อนหลายแห่งของไทยที่คนแวะไปพักผ่อนกัน และเป็นกิจกรรมที่ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ชอบ แต่จะต้มให้สุกตามใจและไม่ทำผิดกติกาของบ่อ มีรายละเอียดที่ควรรู้อยู่พอสมควร

ก่อนลงมือ: รู้ก่อนว่าบ่อไหนต้มได้

บ่อต้มกับบ่อแช่ไม่ใช่บ่อเดียวกัน

บ่อที่จัดไว้สำหรับต้มไข่มักเป็นบ่อที่ร้อนจัดใกล้ตาน้ำ มีรั้วหรือขอบซีเมนต์ล้อมไว้ และร้อนเกินกว่าจะให้คนลงแช่ ส่วนบ่อแช่ตัวหรือบ่อแช่เท้าเป็นอีกส่วนหนึ่งที่น้ำถูกพักหรือผสมให้อุ่นลง ห้ามนำไข่ไปต้มในบ่อแช่เด็ดขาด เพราะทั้งไม่สะอาดสำหรับคนอื่นและไข่ก็ไม่สุก

ป้ายและเจ้าหน้าที่คือคนบอกกติกา

แต่ละบ่อมีคนดูแลต่างกัน บางแห่งอยู่ในอุทยานแห่งชาติ บางแห่งเป็นของท้องถิ่น บางแห่งเป็นของเอกชน กติกาจึงต่างกันไปด้วย การรู้ว่าบ่อแบบไหนใครเป็นคนดูแล จะช่วยให้เข้าใจว่าทำไมบางแห่งให้นำไข่มาเอง บางแห่งให้ซื้อไข่กับตะกร้าจากร้านหน้าบ่อเท่านั้น ถ้าไม่แน่ใจ ถามเจ้าหน้าที่ก่อนหย่อนตะกร้าทุกครั้ง

ต้มไข่ตามแบบของแต่ละที่

บ่อในอุทยานแห่งชาติ

บ่อต้มไข่ที่คนไทยคุ้นตาที่สุดแห่งหนึ่งอยู่ที่แจ้ซ้อน อุทยานในลำปางที่มีทั้งน้ำตกและบ่อน้ำร้อนอยู่กลางป่าเขาเดียวกัน บ่อในอุทยานมักมีจุดต้มไข่ที่กั้นไว้ชัดเจน และมีร้านค้าชุมชนขายไข่ใส่ตะกร้าหรือชะลอมพร้อมเชือก

ในเขตอุทยาน เรื่องขยะเป็นเรื่องใหญ่ เปลือกไข่ ถุงพลาสติก และเชือกที่ขาดต้องลงถังให้หมด ห้ามทิ้งลงลำธารที่น้ำร้อนไหลผ่าน แม้จะคิดว่าเปลือกไข่ย่อยสลายได้ก็ตาม

บ่อของท้องถิ่นและบ่อเอกชน

บ่ออย่างที่สันกำแพงในเชียงใหม่ หรือบ่ออื่นๆ ที่ทำเป็นสวนพักผ่อน มักจัดจุดต้มไข่ไว้ใกล้ทางเดิน มีราวให้แขวนตะกร้า และมีป้ายบอกวิธีใช้ บางแห่งมีบ่อต้มหลายบ่อที่ร้อนไม่เท่ากัน ป้ายจะบอกว่าบ่อไหนเหมาะกับไข่ชนิดไหน

บ่อทางภาคใต้

บ่อน้ำร้อนทางใต้อย่างระนองกับกระบี่มีบรรยากาศต่างจากทางเหนือ บางบ่อร้อนพอจะต้มไข่ได้และมีจุดจัดไว้ให้ บางบ่อเป็นบ่อแช่ล้วนๆ ที่ไม่ได้มีไว้สำหรับต้มอะไรเลย อย่าเดาเอาเองจากไอที่ลอยขึ้นมา ให้ดูว่ามีจุดต้มที่จัดไว้หรือเปล่า

สุกแค่ไหนดี: ไข่ไก่ ไข่นกกระทา และความร้อนของแต่ละบ่อ

ไข่ไก่กับไข่นกกระทา

ไข่นกกระทาเล็กและเปลือกบาง สุกเร็วกว่าไข่ไก่มาก ถ้าใส่รวมในตะกร้าเดียวกันแล้วดึงขึ้นพร้อมกัน ไข่นกกระทาอาจสุกเกินหรือไข่ไก่อาจยังไม่สุก ทางที่ดีคือแยกตะกร้า หรือดึงไข่นกกระทาออกก่อน

ระยะเวลาที่ใช้ขึ้นกับความร้อนของบ่อ ความลึกที่ตะกร้าจม และขนาดไข่ ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้ทุกบ่อ หลายแห่งเขียนเวลาแนะนำไว้ที่ป้าย หรือคนขายตะกร้าจะบอกได้ว่าบ่อของเขาต้องรอนานแค่ไหน

ยางมะตูมหรือสุกทั่ว

น้ำในบ่อต้มส่วนใหญ่ไม่ได้เดือดพล่านแบบหม้อบนเตาแก๊ส ไข่จึงสุกช้ากว่าและเนื้อไข่อาจออกมาไม่เหมือนต้มในครัว วิธีที่ง่ายที่สุดคือดึงขึ้นมาลองหนึ่งฟองก่อนถึงเวลาที่ตั้งใจไว้ ทุบดูแล้วค่อยตัดสินใจว่าจะหย่อนที่เหลือต่ออีกนานแค่ไหน

ไปกับใคร ต้องระวังอะไร

เด็กเล็ก

เด็กชอบดึงเชือกตะกร้าเอง แต่บ่อต้มไข่ร้อนพอจะลวกมือได้ทันที ให้ผู้ใหญ่เป็นคนหย่อนและดึงตะกร้า เด็กยืนดูหลังขอบกั้น และระวังไอน้ำที่ลอยขึ้นมาโดนหน้า

ผู้สูงอายุ

พื้นรอบบ่อเปียกและมีตะไคร่ ผู้สูงอายุควรสวมรองเท้าที่ไม่ลื่น และไม่ต้องก้มตัวต่ำเหนือบ่อนานๆ ปล่อยให้คนที่คล่องตัวกว่าจัดการเรื่องตะกร้าแทน

ไข่ที่เพิ่งดึงขึ้นมาร้อนมาก ควรแช่น้ำเย็นหรือพักให้อุ่นลงก่อนแกะ และทิ้งเปลือกในถังที่จัดไว้

การต้มไข่ไม่เหมาะนักถ้าไปในวันที่คนแน่นจนต้องเบียดกันรอบบ่อ พาเด็กเล็กที่ยังห้ามไม่อยู่ไปด้วย หรือในกลุ่มมีคนแพ้ไข่ ในกรณีแบบนั้น การเดินชมบ่อ แช่เท้าในจุดที่อุ่นพอดี หรือซื้อไข่ที่ร้านต้มไว้แล้วนั่งกินในที่ร่ม เป็นทางเลือกที่สบายใจกว่า