CreateItWell

ทำไมน้ำพุร้อนแต่ละแห่งสีไม่เหมือนกัน ใส ขาวขุ่น ฟ้าอมเขียว หรือสีสนิม

ทำไมน้ำพุร้อนแต่ละแห่งสีไม่เหมือนกัน ใส ขาวขุ่น ฟ้าอมเขียว หรือสีสนิม
ที่มา: Wikimedia Commons

ถ้าคุณเคยเปิดดูรูปน้ำพุร้อนแล้วสงสัยว่าทำไมบ่อหนึ่งใสแจ๋ว อีกบ่อขาวเหมือนนม และอีกที่เป็นสีน้ำตาลแดงเหมือนน้ำชาเข้ม เนื้อหาต่อไปนี้ตอบคุณโดยตรง เหมาะทั้งกับคนที่กำลังวางแผนไปแช่ และคนที่แค่อยากรู้ว่าใต้ดินเกิดอะไรขึ้น

คนที่ชอบดูวิวมักสังเกตว่าสีของหิน ผา และท้องฟ้าเปลี่ยนไปตามแสง ใครเคยยืนรอแดดแรกที่ผาชมวิวสูงๆ ของชัยภูมิ จะเห็นว่าภูเขาลูกเดิมเปลี่ยนสีได้หลายรอบในเช้าเดียว น้ำพุร้อนก็คล้ายกัน สีที่ตาเห็นคือผลรวมของแร่ในน้ำ อากาศ และแสงในตอนนั้น

ก่อนออกเดินทาง: เข้าใจว่าสีบอกอะไรได้บ้าง

น้ำใส

น้ำพุร้อนส่วนใหญ่ในโลกเป็นน้ำใส รวมถึงหลายแห่งในไทย แร่ในน้ำแบบนี้ละลายอยู่หมด ไม่มีอนุภาคลอยให้แสงสะท้อน น้ำใสจึงไม่ได้แปลว่าไม่มีแร่ แค่แร่ไม่ได้แสดงตัวออกมาให้ตาเห็น ใครสงสัยว่าน้ำร้อนในบ้านเราได้ความร้อนมาจากไหน ลองอ่านเรื่องที่มาของความร้อนในบ่อน้ำร้อนเมืองไทยประกอบ

ขาวขุ่น

น้ำที่ขุ่นเป็นสีขาวหรือขาวอมเทามักมีกำมะถันหรือซิลิกาแขวนลอยเป็นอนุภาคเล็กมาก ญี่ปุ่นเรียกน้ำแบบนี้ว่า “นิโกริยุ” แปลตรงตัวว่าน้ำร้อนขุ่น และมักจัดอยู่ในกลุ่มออนเซ็นกำมะถันที่เว็บนี้เคยเล่าไว้ตอนแยกประเภทน้ำแร่ น้ำขุ่นแบบนี้มักมาพร้อมกลิ่นกำมะถันชัดเจน

ฟ้าอมเขียว

สีฟ้าน้ำนมแบบที่หลายคนเห็นในรูปบ่อดังของไอซ์แลนด์ มาจากซิลิกาที่ลอยอยู่ในน้ำแล้วกระเจิงแสงสีฟ้าออกมามากกว่าสีอื่น หลักเดียวกับที่ทำให้ท้องฟ้าเป็นสีฟ้า ส่วนพื้นขาวและสีฟ้าของบ่อหินปูนแบบลานขั้นบันไดสีขาวที่ตุรกี ก็เกิดจากแร่ที่ตกตะกอนจับตัวเป็นชั้นบนพื้นบ่อ

น้ำตาลแดงหรือสีสนิม

ตัวอย่างที่คนพูดถึงบ่อยคือน้ำ “คินเซ็น” ของอาริมะออนเซ็นใกล้เมืองโกเบ น้ำแบบนี้มีเหล็กละลายอยู่ ตอนอยู่ใต้ดินอาจดูใสด้วยซ้ำ แต่พอขึ้นมาเจออากาศ เหล็กจะทำปฏิกิริยากับออกซิเจนจนกลายเป็นสีน้ำตาลแดงแบบเดียวกับสนิมบนเหล็กที่ตากฝน

ที่บ่อ: สังเกตด้วยตาแต่อย่าตัดสินแค่สี

สีของบ่อเดียวกันอาจไม่เหมือนกันทุกวัน บางวันใส บางวันขุ่น ขึ้นกับปริมาณน้ำที่ไหลเข้า อุณหภูมิอากาศ การเติมน้ำใหม่ หรือแม้แต่แสงแดดตอนนั้น บางแห่งถึงขั้นมีชื่อเสียงเพราะสีน้ำเปลี่ยนไปเรื่อยๆ ซึ่งเป็นเรื่องปกติของน้ำที่มีแร่หลายชนิดผสมกัน

ลองดูขอบบ่อและทางน้ำไหลด้วย คราบสีขาว เหลือง หรือส้มแดงที่จับตามหินบอกได้ว่าน้ำมีแร่อะไรเด่น บางจุดมีไอน้ำและกลิ่นแรง ควรเดินตามทางที่จัดไว้เท่านั้น

อย่าใช้สีน้ำเป็นตัววัดความสะอาด น้ำขุ่นจากแร่ไม่ได้สกปรก ส่วนน้ำใสก็ไม่ได้รับประกันว่าปลอดเชื้อ ให้ดูการดูแลบ่อโดยรวมแทน

ขากลับ: แร่ที่ติดตัวมาด้วย

น้ำเหล็กและน้ำกำมะถันอาจทิ้งร่องรอยไว้บนผ้าเช็ดตัวสีอ่อนหรือชุดว่ายน้ำ ถ้าไม่อยากให้ผ้าตัวโปรดมีคราบ ให้พกผ้าสีเข้มหรือผ้าเก่าไปแทน และล้างชุดด้วยน้ำสะอาดเร็วที่สุด

ความร้อนใต้ดินที่ทำให้น้ำมีแร่และสีต่างๆ นี้ บางประเทศยังนำมาใช้ประโยชน์ในระดับที่ใหญ่กว่าการแช่ตัว ใครอยากรู้ต่ออ่านเรื่องโรงไฟฟ้าที่ใช้ไอร้อนจากใต้พิภพได้

อย่าลืมว่าน้ำที่สวยแปลกตาที่สุดบางบ่อคือบ่อต้นน้ำที่ร้อนจัดเกินกว่าจะลงได้ ถ้ามีป้ายหรือรั้วกั้นไว้ ให้ชมจากทางเดินเท่านั้น อย่าเอื้อมมือลงไปแตะเพื่อถ่ายรูปเด็ดขาด