CreateItWell

ก๊าซกลิ่นไข่เน่าในพื้นที่ความร้อนใต้พิภพ อันตรายแค่ไหน และจุดไหนไม่ควรหยุดยืนนาน

ก๊าซกลิ่นไข่เน่าในพื้นที่ความร้อนใต้พิภพ อันตรายแค่ไหน และจุดไหนไม่ควรหยุดยืนนาน
ที่มา: Wikimedia Commons

กลิ่นไข่เน่าไม่ได้แค่น่ารำคาญ

ในพื้นที่ความร้อนใต้พิภพ กลิ่นนั้นคือสัญญาณว่ามีก๊าซบางชนิดลอยออกมาจากใต้ดิน ส่วนใหญ่อยู่ในระดับที่แค่ทำให้ย่นจมูก แต่ในบางจุดและบางสภาพอากาศ ก๊าซอาจสะสมจนเป็นอันตรายได้ การรู้ว่าก๊าซพวกนี้มีพฤติกรรมอย่างไร ช่วยให้เราเลือกจุดยืน จุดนั่ง และรู้ว่าเมื่อไรควรเดินออกมา

ก๊าซที่ลอยขึ้นมาจากพื้นมีอะไรบ้าง

ไฮโดรเจนซัลไฟด์ ต้นเหตุของกลิ่นไข่เน่า

ไฮโดรเจนซัลไฟด์เป็นก๊าซที่ทำให้เกิดกลิ่นไข่เน่าในบ่อน้ำร้อนและปล่องไอน้ำ ในปริมาณน้อยทำให้ระคายตา ระคายจมูก หรือปวดหัว ในปริมาณมากเป็นอันตรายต่อการหายใจได้ร้ายแรง ที่น่ากลัวคือเมื่อความเข้มข้นสูงมาก ก๊าซนี้อาจทำให้จมูกของเราไม่รับกลิ่นอีกต่อไป คนที่รู้สึกว่า “กลิ่นหายไปแล้ว” จึงไม่ได้แปลว่าปลอดภัยขึ้นเสมอไป

ก๊าซนี้หนักกว่าอากาศ เมื่อไม่มีลมพัด มันจะไหลลงไปรวมในที่ต่ำ แทนที่จะลอยหายไปข้างบน

คาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซที่ไม่มีกลิ่นเตือน

พื้นที่ภูเขาไฟและความร้อนใต้พิภพบางแห่งปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาด้วย ก๊าซนี้ไม่มีกลิ่นและหนักกว่าอากาศเช่นกัน มันจะเข้าไปแทนที่ออกซิเจนในหลุมหรือแอ่ง คนที่ก้มลงไปหรือเดินลงไปในที่แบบนั้นอาจหน้ามืดโดยไม่มีกลิ่นใดๆ เตือนก่อน

จุดไหนไม่ควรหยุดยืนนาน

หลุม แอ่ง และที่ลุ่มรอบปล่องไอน้ำ

เพราะก๊าซทั้งสองชนิดไหลลงต่ำ จุดที่เสี่ยงที่สุดคือหลุม ร่องดิน แอ่งที่มีขอบล้อม และพื้นที่ลุ่มใกล้ปล่องไอน้ำ โดยเฉพาะวันที่ลมนิ่งหรือตอนเช้ามืดที่อากาศเย็นกดก๊าซให้อยู่ใกล้พื้น อย่าลงไปเก็บของที่ตกในหลุม อย่าก้มลงไปดมหรือถ่ายรูปใกล้ปากปล่อง และเดินผ่านจุดที่กลิ่นแรงแทนที่จะยืนนิ่ง

ห้องอาบน้ำในร่มที่ปิดทึบ

บ่อน้ำแร่กำมะถันในห้องที่หน้าต่างปิดสนิทก็สะสมก๊าซได้ สถานที่ส่วนใหญ่ออกแบบให้มีช่องระบายอากาศ แต่ถ้ารู้สึกว่ากลิ่นแรงผิดปกติ แสบตา หรือเริ่มมึน ให้ขึ้นจากบ่อแล้วออกไปที่อากาศถ่ายเทก่อน อย่าพยายามแช่ต่อให้ครบเวลาที่ตั้งใจ

พื้นที่ภูเขาไฟที่เปิดปิดตามระดับก๊าซ

บางพื้นที่มีระบบเฝ้าระวังและประกาศเปิดปิดตามสถานการณ์ เช่น หุบเขาโอวาคุดานิในฮาโกเนะ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเคยปิดการเข้าชมเป็นระยะตามระดับก๊าซและความเคลื่อนไหวของภูเขาไฟ เมื่อเปิดให้เข้า ก็ต้องเดินตามเส้นทางที่กำหนดและทำตามป้ายอย่างเคร่งครัด ในเยลโลว์สโตนที่มีปล่องความร้อนนับไม่ถ้วน หลักการก็คล้ายกัน คืออยู่บนทางเดินและไม่ออกนอกแนวรั้ว

บ่อในไทยกับพื้นที่ภูเขาไฟต่างกันอย่างไร

บ่อน้ำร้อนในไทย

ความร้อนของน้ำพุร้อนในไทยส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากภูเขาไฟที่ยังมีพลัง อ่านเรื่องที่มาของความร้อนในบ่อเมืองไทย แล้วจะเข้าใจว่าทำไม ก๊าซที่ออกมาจึงมักเบาบางกว่าพื้นที่ภูเขาไฟ แต่บ่อที่มีกลิ่นกำมะถันชัดก็ยังต้องระวังเมื่อแช่ในห้องปิด หรือเมื่อยืนก้มดูตาน้ำนานๆ

ไกเซอร์และปล่องไอน้ำ

พื้นที่ที่มีไกเซอร์และปล่องไอน้ำแรงมักอยู่ในเขตภูเขาไฟ ไอน้ำที่พุ่งขึ้นมาพาก๊าซมาด้วย จุดชมจึงมีความเสี่ยงสองชั้น ทั้งน้ำร้อนลวกและก๊าซ ใครที่สนใจกลไกของการพุ่ง อ่านเรื่องแรงดันและท่อใต้ดินที่ทำให้ไกเซอร์ทำงาน จะเห็นภาพว่าทำไมจุดชมจึงถูกกำหนดให้อยู่ห่างพอสมควร

ใครต้องระวังเป็นพิเศษ

เด็กเล็ก

เด็กตัวเตี้ย จมูกอยู่ใกล้พื้นกว่าผู้ใหญ่ ซึ่งเป็นระดับที่ก๊าซหนักสะสมอยู่ เด็กยังชอบนั่งยองๆ หรือก้มดูฟองน้ำใกล้ๆ ผู้ปกครองควรจูงมือ และไม่ปล่อยให้นั่งเล่นในแอ่งหรือที่ลุ่ม

คนเป็นหอบหืดหรือโรคระบบหายใจ

ก๊าซกำมะถันระคายทางเดินหายใจ คนที่เป็นหอบหืด โรคปอด หรือโรคหัวใจ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนไปพื้นที่ภูเขาไฟ พกยาประจำตัวติดตัว และอยู่ในจุดที่ลมพัดผ่านมากกว่าจุดที่อับ

ถ้าเริ่มเวียนหัวหรือหายใจไม่สะดวก

อาการเตือนที่ควรใส่ใจคือ แสบตา ไอ ปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ หรือหายใจติดขัด เมื่อมีอาการให้ออกจากจุดนั้นทันที ไปยังที่โล่งและสูงกว่า ที่ลมพัดผ่าน ถ้ามีคนหมดสติในหลุมหรือแอ่ง อย่าลงไปช่วยเองเพราะผู้ช่วยอาจหมดสติตามไปด้วย ให้เรียกเจ้าหน้าที่และโทรแจ้งเหตุฉุกเฉินทันที ในไทยโทร 1669

ทริปที่ขับรถเข้าไปในเขาไกลๆ ควรให้รถพร้อมออกจากพื้นที่ได้ทุกเมื่อ ถ้ารถคันข้างๆ สตาร์ทไม่ติดในลานจอดกลางเขา ความรู้เรื่องลำดับต่อสายพ่วงแบตให้รถเพื่อนที่สตาร์ทไม่ติด จะช่วยให้ทุกคันกลับลงเขาได้ก่อนมืด และอย่าจอดรถติดเครื่องรอในแอ่งใกล้ปล่องไอน้ำ

สถานการณ์ก๊าซและการเปิดปิดของแต่ละพื้นที่เปลี่ยนได้ตลอด ก่อนออกเดินทางให้เช็กประกาศล่าสุดจากหน่วยงานที่ดูแลพื้นที่นั้น หรือสอบถามเจ้าหน้าที่หน้างาน ป้ายที่ติดอยู่วันนั้นสำคัญกว่าข้อมูลในรีวิวที่เขียนไว้เมื่อปีก่อน